JAVNA RASPRAVA O OCJENI ELABORATA O PROCJENI UTICAJA NA ŽIVOTNU SREDINU IZGRADNJE MHE BUKOVICA 1 I 2

Rijeka Bukovica nastaje ispod planine Durmitor, na koti 1350mnm. Dužina rijeke je 42 km i pripada crnomorskom slivu. Gornji tok rijeke Bukovice je slabo naseljen a u srednjem i donjem toku rijeke, blizu puta se nalaze stalna naselja Donja Bukovica, Slatina i Timar. Voda rijeke Bukovice je A1 kvaliteta i na njenom gornjem toku se u postrojenjima dvije fabrike pakuje voda za piće (Gorska i Diva).

Na osnovu jedinstvene klasifikacije objekata geonasleđa koja je data od strane ProGeo asocijacije (Evropske asocijacije za zaštitu geonasleđa) kanjon Bukovice je predložen za stavljanje pod određeni režim zaštite kao karakterističan oblik fluvijalnog reljefa. Rijeka Bukovica je sastavni dio jednog  od 9 ključnih područja za biodiverzitet na projektu za uspostavljanje evropske ekološke mreže NATURA 2000 u Crnoj Gori. Rijeka Bukovica cijelim tokom pripada kategoriji predviđenoj Habitat direktivom Evropske unije, i to članovima Annex-a I, II i V. Rijeka Bukovica je stanište steno-endemske vrste Rhithrogena marinkovici (Steno-endem znači da se, na cijeloj planeti, samo na tom mjestu nalazi data vrsta).

Uprkos činjeničnom stanju za pokretanje postupka zaštite na rijeci Bukovici je planirana izgradnja dvije male hidroelektane (mHE). Prostorno urbanističkim planom Opštine Šavnik, prostor zahvata i izrade mHE je namijenjen za poljoprivredu. Pretežno su livade i pašnjaci i površine sa šumama i šumsko zemljištem.

Proces učešća javnosti u početnoj fazi planiranja projekta izgradnje mHE se nije odvijao prihvatljivo za zajednicu, odnosno nije došlo do kvalitetnog informisanja i komunikacije sa zainteresovanom javnosti. Informisanje i poziv za javne rasprave je ispunio zakonski minimum, ali to nije bilo dovoljno za korektno informisanje zajednice jer se radi o ruralnom području koje nije u stalnoj vezi sa elektronskim i štampanim medijima. Na taj način je zajednica ostala uskraćena početnog informisanja i mogućnosti učešća u argumentovanu razmjenu stavova od same faze planiranja.

 Lokalna uprava u opštini Šavnik nije pokazivala spremnost za razvijanje strategije informisanja sa lokalnom zajednicom i uključivanje loklane zajdenice u procese donošenja odluka već se stavila otvoreno na strani investitora bez obzira na prostorno urbanistički plan Opštine Šavnik u kojem su kanjonske doline Bukovice  izdvojene kao posebna pejzažna dolina.

Značajan uticaj na informisanje i organizovanje javnosti su imale ekološke NVO koje djeluju na državnom nivou, pomognute stručnom i naučnom javnošću. Uz pomoć ovih NVO, koje djeluju u okviru Koalicije 27, došlo je do formiranja lokalne NVO koja se bavi pitanjima očuvanja rijeke Bukovice. Samim tim se unapređuje informisanje javnosti i lokalne zajednice o planiranom projektu.

Proizvod dobre komunikacije između ovih NVO i lolakne zajednice je veliki broj prisutnih na javnoj raspravi o Elaboratu  procjene uticaja na životnu sredinu za izgradnju malih hidroelektrana “Bukovica 1” i “Bukovica 2” koja je održana u Opštini Šavnik u februaru 2018. Na javnoj raspravi su se jasno i argumentovano iznijeli nedostaci i manjkavosti elaborata i prenio stav zajednice da ne želi izgradnju mHE na rijeci Bukovici.

Učeće lokalne zajednice je imalo značajnu ulogu zbog poznavanja samog terena jer su kote vodozahvata i pozicije mašinske zgrade planirane u elaboratu i projektu i drugim planskim dokumentima  nejasno određene i odudarale su od stvarnog stanja na terenu.

Jaki argumenti sa javne rasprave doveli su do formiranja komisije za ocjenu elaborata, u kojoj je učestvovao i predstavnik NVO sektora iz Koalicije 27 kao predstavnik mještana, gdje je uz 118 primjedbi dati elaborat vraćen na doradu. Rok za doradu je dat u vremenskom roku od 4 mjeseca, međutim po mišljenju stučnjaka za kvalitetnu doradu potreban je vremenski period od oko godinu dana.

Na kraju se može i izvesti zaključak da je primarni cilj investitora bio da što prije realizuje projekat izgradnje mHE na rijeci Bukovici uz površno ispunjavanje propisanih zakonskih minimuma ne obazirući se na mišljenje i potrebe loklane zajednice i naučne javnsoti kao ni na negativne uticaje koji se mogu proizvesti po ekosistem rijeke.